برنامه آموزشي دوره ي دكتري تخصصي (Ph.D)رشته سياستگذاري سلامت
جمهوري اسلامي ايران
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي
 
برنامه آموزشي دوره ي دكتري تخصصي (Ph.D)
رشته سياستگذاري سلامت
( مشخصات كلي، برنامه، سرفصل دروس و نحوه ارزشيابي)
مصوب سي و هشتمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي
مورخ 05/11/1387
 
فصل اول
مشخصات برنامه آموزشي دوره دكتري تخصصي (Ph.D) رشته سياستگذاري سلامت
1-نام و تعريف رشته:
دوره دكتري تخصصي رشته سياستگذاري سلامت       Health Policy (Ph.D)
دوره دكتري تخصصي (Ph.D) رشته سياستگذاري سلامت مجموعه اي هماهنگ از فعاليت هاي پژوهشي و آموزشي است كه به منظور آموزش افرادي تهيه شده است كه بتوانند در سطوح سياستگذاري و تصميم گيري بهداشت و درمان كشور، از جمله در سطوح ملي، دولتي و خصوصي، در موسسات پژوهشي و آموزشي و سازمان هاي بيمه درماني ايفاي نقش نمايند.
2-تاريخچه:
سياستگذاري سلامت رشته اي ميان رشته اي (interdisciplinary) است. گسترش اين رشته در سالهاي اخير سرعت يافته و علت آن نياز نظام هاي سلامت به سياستگذاري هاي كلان و نقشي است كه نظام سلامت در اداره و اقتصاد جامعه ايفا مي كند. به خصوص تاكيد بر نقش توليتي نظام هاي سلامت و همينطور سياستگذاري مبني بر شواهد، آموزش و پژوهش بر روي موضوعات كلان، سياستگذاري و اجراي آن روشها را در نظام سلامت غير قابل اجتناب مي سازد.
در حالي كه در 9 دانشگاه در سراسر كشور رشته مديريت خدمات بهداشتي درماني تدريس مي گردد، هيچ سابقه اي از ارايه رشته سياستگذاري سلامت كه موضوع بحث اين مجموعه است وجود ندارد. در سال هاي اخير تعدادي از فارغ التحصيلان دوره Ph.D رشته هاي سياستگذاري بهداشت و درمان خارج از كشور به ايران بازگشته اند كه فرصت مناسبي براي راه اندازي اين رشته مهم و مورد نياز كشور را فراهم ساخته است.
 
3-ارزشهاي حاكم بر رشته  (Values):
·          تعهد به ايجاد جامعه اي متعادل توسعه يافته و متكي بر اصول اخلاقي و ارزشهاي ديني
·         تعهد به ارتقاي سلامت، عدالت اجتماعي، نظام تأمين اجتماعي پويا و كار آمد، ايجاد فرصت هاي برابر، رفع فقر، فساد و تبعيض و استواري نهاد خانواده
·         ترويج و ارتقاي سياستگذاري علمي، داش مدار و مبتني بر شواهد در نظام
·         آموزش و تربيت افراد متعهد به اصول اخلاقي و ارزشهاي ديني و متبحر در زمينه سياستگذاري خدمات بهداشتي و درماني
·         تاكيد بر صداقت، درستي، امانتداري، مسئوليت پذيري و رعايت شئونات اخلاقي و اسلامي
 
4-رسالت رشته (Mission):
رسالت رشته آماده سازي افراد جهت انجام پژوهش و توليد دانش در زمينه هاي سازماني، سياستگذاري و ساير موضوعات كلان مورد ابتلاء سيستم هاي خدمات بهداشتي و درماني، آموزش و درك مفاهيم و تئوريهاي مربوط به سياستگذاري، تربيت نيروي انساني متخصص جهت سياستگذاري، برنامه ريزي و ارزشيابي سياستهاي بهداشتي و درماني، ارتقا و گسترش كمي و كيفي نظام ارايه خدمات بهداشتي و درماني و به كار گيري مطلوب امكانات بالفعل و بالقوه موجود در جهت رشد و تعالي امور بهداشت و درمان از طريق اعمال روش هاي نوين و پوياي سياستگذاري است.
5-چشم انداز (Vision):
اين رشته با برنامه هاي آموزشي متنوع و كاربردي اين قابليت را دارد كه نخبگان رشته هاي مختلف مديريت را جذب نموده و آنها را به نحوي آموزش دهد تا در نهايت بتوانند با تصدي جايگاه هاي تصميم گيري و تصميم سازي، به عملي شدن نظام سياستگذاري در كشور، ارزيابي و تحليل نتايج سياست گذاري هاي موجود و پيش بيني پي آمد سياست هاي جديد، به ويژه در بخش سلامت كمك نمايند. ارزش افزوده اين رشته بسيار چشمگير است. اگر سياستگذاري بدون مطالعه و تعمق لازم در بخش سلامت صورت گيرد مي تواند آثار زيانباري چه در سطح ملي و چه در سطح بين المللي به دنبال داشته باشد. تربيت افرادي كه بتوانند مانع از بروز اين مشكل شوند يا احتمال آن را كاهش دهند، ارزش افزوده زيادي دارد. انجام پژوهش در اين رشته نيازمند تخصص و مهارت زيادي است كه با تربيت افراد ماهر امكان پذير مي شود.
 
6-اهداف كلي (aims):
·          به كارگيري علوم سياستگذاري سلامت در حيطه هاي آموزش و پژوهش و مديريت و مشاوره
·          پاسخگويي به نيازهاي جامعه براي تقويت بنيه علمي دانشگاه ها و سياستگذاري و برنامه ريزي نظام سلامت جمهوري اسلامي ايران
·          تربيت افرادي توانمند و متعهد كه بتوانند در تدوين، و ارزيابي سياست هاي بهداشتي و درماني مبتني بر شواهد و متناسب با شرايط كشور گام بر دارند و گره گشاي مشكلات و نارساييهاي بخش بهداشت و درمان باشند.
 
7-نقش دانش آموختگان در نظام سلامت (role definition):
دانش آموختگان اين رشته در چهار بعد آموزشي، پژوهشي، مديريتي و مشاوره اي ايفاي نقش خواهند نمود.
 
8-وظايف حرفه اي دانش آموختگان (task analysis):
نقش آموزشي:
-          آموزش دروس تئوري و عملي در سياستگذاري سلامت
-          تدوين بسته هاي آموزشي مناسب و طراحي كارگاه هاي آموزشي ميان مدت و كوتاه مدت براي مديران و سياستگذاران نظام سلامت
نقش پژوهشي:
-          طراحي، اجرا و ارزيابي پژوهش هاي مرتبط با سياستگذاري هاي سلامتي در كشور
-          انجام پژوهش هاي كاربردي و توسعه اي
-          نقد پروژه ها و يافته هاي پژوهشي سياستگذاري نظام سلامت كه در كشورهاي ديگر انجام شده اند به منظور شناسايي روشهايي كه اعتبار و تناسب مطلوب براي استفاده در كشور را داشته باشند
-          توليد دانش نوين در زمينه سياستگذاري، تعيين اولويت هاي آموزشي و پژوهشي و بهبود كيفي نظام اطلاعاتي در زمينه سياستگذاري سلامت
نقش مديريتي:
-          ارزيابي، تحليل و سياستگذاري مبتني بر شواهد
-          مشاركت در تدوين، اجرا و ارزشيابي سياست هاي كلان بهداشت و درمان
-          بكارگيري دانش روز در زمينه هاي سياستگذاري بهداشتي و درماني به منظور رفع نيازهاي نظام سلامت
نقش مشاوره اي:
-          ارايه طريق براي سياستگذاري و تصميم گيري هاي اصولي در راستاي سلامت افراد و كارآمدي و عادلانه بودن نظام سلامت
-          ارايه طريق براي تامين منابع مالي بخش سلامت و استفاده منطقي و عقلايي از منابع.
 
9-راهبردهاي كلي اجراي برنامه آموزشي:
با توجه به انتظاراتي كه از دانش آموختگان اين رشته وجود دارد، استفاده از اساتيدي كه داراي تجربه اجرايي در سطح بالاي مديريتي هستند و همچنين انتخاب متقاضياني كه داراي تجاربي در فضاي واقعي سلامت هستند؛ باعث افزايش اثر بخشي و غناي دوره خواهد شد. روش ايفاي نقش در انتقال مفاهيم، و روش آموختن با انجام دادن (Learning by Doing) مي تواند بسيار مفيد باشد. همين طور تلفيقي از روش هاي دانشجو محوري و استاد محوري با توجه به استراتژي هاي جديد آموزشي موثر خواهد بود.
 
10-شرايط و نحوه پذيرش دانشجو:
بر اساس آيين نامه آموزشي دوره دكتري تخصصي (Ph.D) مصوب شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي كشور صورت خواهد پذيرفت.
دارندگان مدارك دكتري عمومي پزشكي، دكتري عمومي دندانپزشكي، دكتري عمومي داروسازي، دكتري حرفه اي علوم آزمايشگاهي، دكتري دامپزشكي و يا كارشناسي ارشد مديريت خدمات بهداشتي و درماني، اقتصاد بهداشت (تمام گرايشها)، اپيدميولوژي، بهداشت محيط، بهداشت حرفه اي، آموزش بهداشت، MBA و مديريت اجرايي مي توانند داوطلب شركت در آزمون شوند.
 
-مواد امتحاني و ضرايب آن به شرح زير مي باشد:

نام درس
ضريب
رفتار سازماني
1
نظام ارايه خدمات بهداشتي درماني
3
برنامه ريزي راهبردي
1
مديريت مالي و بودجه
1
اقتصاد بهداشت
2
اپيدميولوژي و روش تحقيق
2
جمع
10
 
*جهت كسب اطلاعات از آخرين تغيرات در مدارك تحصيلي مورد پذيرش و مواد امتحاني و ضرائب آزمون ورودي هر سال تحصيلي، به دفترچه آزمون دكتري تخصصي (Ph.D) رشته هاي علوم پزشكي مربوط به آن سال تحصيلي مراجعه شود.
 
11-رشته هاي مشابه در داخل كشور:
ندارد.
 
12-سابقه اين رشته در خارج از كشور:
اين رشته در دانشگاه هاي متععدي در آمريكاي شمالي، انگلستان، ديگر كشور هاي اروپائي و بعضي ديگر كشورها ارائه مي گردد. به عنوان نمونه دانشگاه هاي كاليفرنيا، كانزاس، اورگون، تگزاس، يورك، ماساچوست، سيدني، پروويدنس، اموري، اينديانا، فلوريدا، هاروارد، تورنتو، جانزهاپكينز، لندن، منچستر، شفليد، مانيتوبا، آلبرتا سال ها است به تدريس اين رشته مي پردازند.
 
13-شرايط مورد نياز براي راه اندازي رشته:
بر اساس ضوابط و شرايط شوراي گسترش وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي مي باشد.
 
14- موارد ديگر:
ندارد.
 
فصل دوم
مشخصات دوره برنامه آموزشي دكتري تخصصي
رشته سياستگذاري سلامت
مشخصات دوره:
نام دوره:
دوره دكتري تخصصي سياستگذاري سلامت       Health Policy (Ph.D)
 
طول دوره و شكل نظام آموزشي:
مطابق آئين نامه آموزشي دوره دكتري تخصصي (Ph.D) مصوب شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي مي باشد.
 
تعداد كل واحدهاي درس:
-          تعداد كل واحدهاي درسي اين دوره 48 واحد شامل 24 واحد دروس اختصاصي اجباري، 4 واحد دروس اختصاصي اختياري و 20 واحد پايان نامه مي باشد.

نوع واحد
تعداد واحد
واحدهاي اختصاصي اجباري (Core)
واحدهاي اختصاصي اختياري  (Non Core)
واحدهاي پايان نامه
24
4
20
 
-          در ضمن دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تاييد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه تمامي يا تعدادي از دروس كمبود يا جبراني (جدول الف) را بگذراند.

 
جدول الف: دروس كمبود يا جبراني دكتري تخصصي (Ph.D) سياستگذاري سلامت

كد درس
نام درس
تعداد واحد درسي
تعداد ساعات درسي
پيشنياز با همزمان
جمع
نظري
عملي
جمع
نظري
عملي
1.
سيستمهاي اطلاع رساني پزشكي
1
5/0
5/0
26
9
17
-
2.
تئوري هاي سازمان و مديريت
2
2
-
34
34
-
-
3.
اقتصاد سلامت
2
2
-
34
34
-
-
4.
نظام اطلاعات در مديريت سلامت
2
2
-
34
34
-
-
5.
روش هاي پژوهش در نظام سلامت
2
2
-
34
34
-
-
6.
مديريت منابع انساني
2
2
-
34
34
-
-
7.
اصول و مباني علم سياست
1
1
-
17
17
-
-
8.
زبان تخصصي
2
2
-
34
34
-
-
9.
آمار پيشرفته در مديريت
2
2
-
34
34
-
-
جمع
16
 
دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تائيد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه تمامي يا تعدادي از دروس كمبود يا جبراني (جدول الف) را بگذراند.
گذراندن اين درس براي همه دانشجوياني كه قبلا آن را نگذرانده اند  به عنوان درس كمبود يا جبراني الزامي مي باشد.

 
جدول ب: دروس اختصاصي اجباري (Core) دوره دكتري تخصصي (Ph.D) سياستگذاري سلامت

كد درس
نام درس
تعداد واحد درسي
تعداد ساعات درسي
پيشنياز با همزمان
جمع
نظري
عملي
جمع
نظري
عملي
10
تامين منابع مالي و بيمه سلامت
3
3
-
51
51
-
03
11
موازين اخلاقي، حقوقي و اصول قانونگذاري در بهشت و درمان
2
2
-
34
34
-
-
12
ارزشيابي اقتصادي خدمات بهداشتي و درماني
3
2
1
68
34
34
03
13
عوامل اجتماعي تعيين كننده سلامت
3
2
1
68
34
34
05
14
روش هاي پژوهشي پيمايشي و كيفي
3
2
1
68
34
34
05
15
سمينار سياستگذاري در نظام سلامت
2
1
1
51
17
34
07
16
مديريت و برنامه ريزي استراتژيك در نظام سلامت
3
2
1
68
34
34
02
17
تحليل سياست هاي بهداشتي و درماني
3
2
1
68
34
34
07-14
18
بهداشت و درمان بين الملل
2
2
-
-
34
-
-
19
پايان نامه
20
 
 
 
 
 
 
جمع
44
 
جدول ج: دروس اختصاصي اختياري  (Non Core) دوره دكتري تخصصي (Ph.D) رشته سياستگذاري سلامت

كد درس
نام درس
تعداد واحد درسي
تعداد ساعات درسي
پيشنياز
جمع
نظري
عملي
جمع
نظري
عملي
20
سمينار اصلاحات در بخش سلامت
2
1
1
51
17
34
15
21
خدمات اوليه  سلامت و پزشك خانواده
2
5/1
5/0
43
26
17
06
22
تخصص منابع
2
5/1
5/0
43
26
17
03
23
جامعه شناسي پزشكي
2
2
-
34
34
-
-
جمع
8
                     
  دانشجو موظف است با توجه به موضوع پايان نامه، نظر استاد راهنما و تائيد گروه آموزشي تعداد 4 واحد از دروس اختصاصي اختياري را بگذراند.